GÜNDEM & KÜLTÜR-TARİH / TÜRKİYE - Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayata vedasının 88. yıl dönümünde, 10 Kasım 1938 tarihinde basının tuttuğu tarihi matem yeniden gündeme geldi. 88 yıl önce bugün, Türkiye’nin dört bir yanındaki gazeteler simsiyah manşetlerle ve yıldırım (ikinci) baskılarla okurlarının karşısına çıkmıştı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Erkan Serçe, dönemin medya atmosferine ve Atatürk’ün sağlık durumunun basına yansıma sürecine ilişkin çarpıcı tarihsel gerçekleri paylaştı.
SAĞLIK HABERLERİ SIKI DENETİMDEN GEÇİYORDU
Atatürk’ün rahatsızlandığı dönemde Hatay sorunu ve uluslararası kritik gelişmeler nedeniyle haberlerin son derece sıkı denetlendiğini belirten Dr. Erkan Serçe, "İlk kez Mart 1938'de Tan gazetesinde Ahmet Emin Yalman Atatürk’ün hastalığını ima eden bir yazı kaleme aldı. Bu yazı gazetenin üç ay kapatılmasına sebep oldu. Halkın yoğun bilgi talebi üzerine ilk resmi tebliğler 18 Ekim 1938’de yayımlanmaya başladı. Gazeteler resmi raporlar dışında hiçbir yorum yapamıyordu" dedi.
10 KASIM ÖĞLE SAATLERİNDE GELEN ACI TEBLİĞ
10 Kasım 1938 sabahı gazetelerin bir önceki günün saat 20.00 tebliğiyle çıktığını aktaran Serçe, "Saat yirmiden itibaren dalgınlık artmıştır..." ifadesinin yer aldığı rapordan kısa bir süre sonra Anadolu Ajansı'nın acı haberi duyurduğunu belirtti.
Müdavi ve müşavir tabiplerin yayımladığı son raporun ardından Türk basını adeta yas büründü. Gazeteler hemen ikinci baskılarını hazırladı, akşam gazeteleri ise tüm sayfalarını Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatına ayırdı.
SİMSİYAH MANŞETLERLE TARİHE GEÇEN GÜN
Dönemin önde gelen gazeteleri acı haberi şu tarihi başlıklarla duyurmuştu:
-
Akşam: "Bütün memleket matem içinde"
-
Tan: "Türk milleti ulu şefini, insanlık büyük evladını kaybetti"
-
Kurun: "Yeni Türkiye'yi yaratan o büyük adam öldü"
-
Vakit: "Ata'nın tabutu önünde üç yüz bin kişi ağladı"
-
Cumhuriyet: "Yaşayacak büyük ölüye veda"
21 Kasım 1938’de Atatürk’ün naaşının Ankara’ya nakli sürecinde tüm yurtta devasa törenler düzenlendiğini hatırlatan Dr. Erkan Serçe, İzmir ve İstanbul başta olmak üzere Türkiye'nin her köşesinde tarihin en büyük katılımının yaşandığını ifade etti.
