Karadeniz Bölgesi'nde ilk kez düzenlenen organizasyon, Türkiye'nin farklı şehirlerinden FRC takımlarını bir araya getirdi.

Organizasyonun açılış konuşmasını yapan Trabzonspor Başkan Yardımcısı Murat İskender, 'Bugün burada yalnızca bir robotik yarışmasının açılışını yapmak için değil, bilimin, teknolojinin, üretmenin ve gençliğin heyecanını hep birlikte paylaşmak için bir araya geldik. Karadeniz Bölgesi'nde ilk kez düzenlenen FRC Off-Season organizasyonunda yer almaktan büyük bir mutluluk ve gurur duyuyoruz. Trabzon'un böylesine önemli bir teknoloji organizasyonuna ev sahipliği yapması, şehrimizin sporun yanında bilim, eğitim ve inovasyon alanlarında da güçlü bir vizyona sahip olduğunun önemli bir göstergesidi Trabzonspor sadece sahada mücadele eden bir spor kulübü değildir. Aynı zamanda yaşadığı şehre değer katmayı, gençlerin gelişimine katkı sunmayı ve geleceğe yatırım yapmayı temel sorumluluklarından biri olarak gören büyük bir camiadır' dedi.

Başkan Yardımcısı Murat İskender ile Yönetim Kurulu Üyesi Coşkun Öztürk, FRC takımlarının geliştirdiği robotları inceleyerek takımların çalışmaları ve projeleri hakkında bilgi aldı.

Organizasyon, katılımcı takımlara plaket verilmesi ile soma erdi.

Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ), çalışanlarının yapay zekâ alanındaki farkındalığını artırmak, sektör ile akademiyi aynı platformda buluşturmak ve enerji sektöründeki dijital dönüşüme katkı sağlamak amacıyla bu yıl üçüncüsünü düzenlediği Enerji Sektöründe 3. Yapay Zekâ Zirvesi'ni gerçekleştirdi. Şehit Ömer Halisdemir Çok Amaçlı Salon'da düzenlenen zirveye YEDAŞ çalışanlarının yanı sıra üniversitelerden akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Yapay zekânın geleceği farklı perspektiflerden ele alındı

Enerji Sektöründe 3. Yapay Zekâ Zirvesi'nin açılış konuşmasını gerçekleştiren Teknoloji ve Yapay Zeka İçerik Üreticisi ve Dijital Medya Girişimcisi Çiçek Çizmeci, yapay zekâ çağında kurumların dönüşümü, üretken yapay zekâ uygulamaları ve geleceğin çalışma modellerine ilişkin bilgi ve deneyimlerini katılımcılarla paylaştı. Konuşmasında, yapay zekânın iş dünyasında oluşturduğu dönüşüm, kurumların bu dönüşüme uyum süreci ve geleceğin çalışma modelleri üzerine değerlendirmelerde bulundu.

'Yapay zekâyı kurum kültürümüzün bir parçası olarak görüyoruz'

Zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren YEDAŞ BT ve Dijital Dönüşüm Direktörü Mehmet Sami Ensari, yapay zekânın enerji sektöründe yalnızca teknolojik bir gelişme değil, kurumların geleceğini şekillendiren stratejik bir unsur haline geldiğini belirtti. Ensari, 'Yapay zekâ, enerji sektöründe operasyonel verimlilikten karar alma süreçlerine, müşteri deneyiminden veri analizine kadar birçok alanda önemli fırsatlar sunuyor. YEDAŞ olarak dijital dönüşümü yalnızca teknoloji yatırımlarıyla sınırlı görmüyor, yapay zekâyı kurum kültürümüzün ve iş yapış biçimimizin önemli bir parçası olarak değerlendiriyoruz. Bu doğrultuda çalışanlarımızın dijital yetkinliklerini geliştirmeye, yenilikçi teknolojileri süreçlerimize entegre etmeye ve yapay zekâ alanındaki bilgi paylaşımını güçlendirmeye devam ediyoruz' dedi.

YEDAŞ, dijital dönüşüm stratejisi kapsamında hayata geçirdiği teknoloji odaklı uygulamalar ve yapay zekâ projeleriyle geleceğin enerji altyapısını inşa etmeye yönelik çalışmalarını sürdürürken, düzenlediği organizasyonlarla da çalışanlarının ve paydaşlarının dijital yetkinliklerinin gelişimine katkı sağlamaya devam ediyor.

Uydu radar görüntüleri (InSAR), sismolojik veriler, saha gözlemleri ve jeomorfolojik analizlerin birlikte değerlendirildiği literatürdeki ilk çalışma, depremler sonrasında aylar boyunca devam eden yüzey deformasyonunu, daha önce haritalanmamış aktif fay izlerini ve deprem sonrası gerilme aktarımının ikinci depremin oluşumunda belirleyici rol oynadığını gösterdi. Araştırma, Sındırgı deprem dizisini açıklamak için ilk kez çok disiplinli bir yaklaşım önererek deprem tehlikesinin değerlendirilmesine yönelik önemli bilimsel katkılar sunuyor.

Çalışmanın koordinatörlerinden Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, araştırmanın Türkiye'de farklı üniversitelerden bilim insanlarının oluşturduğu güçlü bir akademik iş birliğinin ürünü olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

'Dünya genelinde en kaliteli bilimsel dergiler grubu olan Q1 grubunda yer alan Sensors dergisinde yayınlanan 'Analyzing Fault Reactivation Behavior Using InSAR, Stress Inversion, and Field Observations During the 2025 Sındırgı Earthquake Sequence, Simav Fault Zone, Western Türkiye (2025 Sındırgı Deprem Dizisi Sırasında InSAR, Gerilim Ters Çevirme ve Saha Gözlemleri Kullanılarak Fayın Yeniden Etkinleşme Davranışının Analizi, Simav Fayı Bölgesi, Batı Türkiye)' başlığıyla yayınlanan bu çalışma yalnızca bir deprem analizinden ibaret değildir. Uydu radar verileri, gerilme analizleri, arazi gözlemleri ve jeomorfolojik verileri birlikte değerlendirerek Sındırgı deprem dizisinin klasik tek fay modeliyle açıklanamayacağını ortaya koyduk. Elde ettiğimiz sonuçlar, çok segmentli fay sistemlerinde deprem davranışını açıklayan hibrit bir yaklaşımın kullanılabileceğini göstermektedir. Bunun gelecekte deprem tehlike analizleri ve aktif fay haritalarının güncellenmesi açısından önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.'

Beş üniversiteden ortak bilimsel güç

Araştırma, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki beş köklü üniversitenin uzmanlıklarını bir araya getiren disiplinler arası bir ekip tarafından gerçekleştirildi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Dokuz Eylül Üniversitesi'nden Doç. Dr. Mustafa Softa, Fırat Üniversitesi'nden Dr. Elif Akgün, Karadeniz Teknik Üniversitesi'nden Dr. Murat Nas ve Pamukkale Üniversitesi'nden Prof. Dr. Savaş Topal'ın bilimsel iş birliğiyle gerçekleştirilen araştırmada uydu jeodezisi, aktif tektonik, jeomorfoloji, sismoloji ve saha gözlemleri bir araya getirilerek Sındırgı deprem çifti çok yönlü olarak incelendi.

Mevcut fay haritalarının ötesinde yeni bulgular

Araştırmada kullanılan Sentinel-1 radar uydu verileri, deprem ters çözüm analizleri ve arazi gözlemleri birlikte değerlendirildiğinde, 2025 Sındırgı deprem dizisinin yalnızca mevcut haritalarda yer alan ana fay boyunca gelişmediği, daha önce haritalanmamış veya ikincil nitelikteki fay segmentlerinin de deprem sürecine katıldığı belirlendi. Çalışma, deprem sonrasında gerilmenin farklı segmentlere aktarılmasıyla çok parçalı bir deformasyon sisteminin geliştiğini ortaya koyuyor.

Deprem araştırmalarında yeni bir yaklaşım

Prof. Dr. Kutoğlu, geliştirilen yöntemin yalnızca Sındırgı için değil, Batı Anadolu ve benzer karmaşık fay sistemlerine sahip dünyanın diğer bölgeleri için de uygulanabilecek yeni bir metodoloji sunduğunu belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

'Depremleri yalnızca tek bir fayın davranışı olarak değerlendirmek artık yeterli değil. Çok disiplinli veri setlerini aynı model içerisinde bir araya getiren bu yaklaşım, aktif fayların daha doğru haritalanmasına, deprem tehlikesinin daha gerçekçi değerlendirilmesine ve gelecekteki bilimsel çalışmalara önemli katkılar sağlayacaktır.'

OMÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erdal Kılıç, yürütücülüğünü üstlendiği 'Skolyoz, Kifoz/Lordoz ve Omurga Deformitelerinin Erken Teşhisi ve Omurga Bölgesi Tanımlama İçin Yapay Zekâ Destekli Yerli Radyasyonsuz Tıbbi Tanı ve Erken Teşhis Cihazı' projesi hakkında açıklamalarda bulundu.

'Röntgen yerine yapay zekâ destekli sistem geliştiriyoruz'

Omurga eğriliklerinin günümüzde büyük oranda röntgen cihazlarıyla tespit edildiğini belirten Prof. Dr. Erdal Kılıç, 'Özellikle küçük çocuklarda röntgenin uzun süre ve sık kullanılması radyasyona maruz kalınmasına neden oluyor. Biz de röntgenden bağımsız, yerli ve milli bir ürün geliştirebilir miyiz düşüncesiyle bu projeyi hazırladık. Amacımız, hastaları gereksiz radyasyon maruziyetinden koruyacak alternatif bir tanı yöntemi geliştirmek' dedi.

'Omurganın 3 boyutlu modeli oluşturulacak'

Geliştirilen sistemin çalışma prensibini anlatan Kılıç, 'Spinal Mouse adını verdiğimiz cihazı kişinin omurgası üzerinde hareket ettireceğiz. Cihaz üzerindeki sensörlerden elde edilen veriler bilgisayara aktarılacak ve burada işlenerek omurganın üç boyutlu modeli oluşturulacak. Daha sonra omurga eğriliğini gösteren Cobb açısı hesaplanacak. Böylece kişinin omurga eğriliğinin derecesi radyasyon kullanılmadan tespit edilebilecek' diye konuştu.

'Yapay zekâ tedavi sürecine de rehberlik edecek'

Projenin yalnızca teşhisle sınırlı kalmayacağını ifade eden Kılıç, 'Yapay zekâ sistemi, elde edilen verileri değerlendirerek hastanın hangi tür korseyi kullanması gerektiği, korsenin günlük ne kadar süre takılacağı ve tedavi sürecinin ne kadar devam edeceği konusunda da öneriler sunacak. Böylece hekimlerin karar süreçlerine destek sağlayan akıllı bir sistem geliştirmiş olacağız' ifadelerini kullandı.

4 milyon TL destek

TÜSEB tarafından 4 milyon TL destek sağlanan projeyi yaklaşık iki yıl içerisinde tamamlamayı hedeflediklerini açıklayan Prof. Dr. Erdal Kılıç, projede Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü'nden Doç. Dr. Cengiz Tepe, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi Oğuz Emre Kural ve Dr. Araştırma Görevlisi Zinnet Duygu Akşehir'in görev aldığını, ayrıca iki lisans öğrencisinin de projede çalışacağını sözlerine ekledi.

Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zekânın tamamen karşısında olunmaması ancak çevresel etkilerinin ise göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, 'Hedefimiz daha fazla yapay zekâ değil, daha sürdürülebilir yapay zekâ olmalıdır' dedi.

Samsun özelinde yapılan değerlendirmelere dikkat çeken Demir, yapay zekâ kaynaklı su tüketiminin toplam kullanım içinde kayda değer bir paya ulaşabileceğini ifade ederek, 'Samsun'da tüketilen suyun yaklaşık yüzde 2 ila 3'ünün yapay zekâ kaynaklı tüketimden kaynaklandığı hesaplanmaktadır. Bu durum, sulama alanlarının önemli bir kısmına denk gelen bir su kaybı anlamına gelmektedir' diye konuştu.

Veri merkezlerinin gizli su tüketimi

Yapay zekâ sistemlerinin çalışma prensibine değinen Demir, kullanıcıların yaptığı her sorgunun arka planda ciddi bir enerji ve su maliyeti oluşturduğunu söyledi. Demir, 'Her yapay zekâ uygulaması dev veri merkezlerinde çalışıyor. Bu merkezlerdeki sunucular yüksek ısı üretiyor ve soğutulmaları gerekiyor. Bu soğutma süreçlerinde ciddi miktarda su kullanılıyor. Tek bir sorgu küçük görünse de, milyarlarca işlem düşünüldüğünde toplam etki oldukça büyüktür' şeklinde konuştu.

'Su yönetimi artık stratejik bir güvenlik meselesidir'

Türkiye'nin iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha yoğun hissettiğini belirten Demir, 'Ülkemiz, iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha yoğun hissetmektedir. Son yıllarda artan sıcaklıklar, düzensiz yağış rejimi, uzun süren kurak dönemler, azalan yeraltı su seviyeleri ve su kaynakları üzerindeki baskılar, su yönetimini ulusal güvenlik düzeyinde stratejik bir konu hâline getirmiştir. Kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı bakımından Türkiye, su stresi yaşayan ülkeler arasında yer almakta; mevcut eğilimlerin devam etmesi hâlinde önümüzdeki yıllarda su fakirliği sınırına daha da yaklaşacağı öngörülmektedir. Tam da bu süreçte ülkemizde veri merkezlerinin sayısının artması, yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması ve dijital dönüşümün hızlanması; su kaynaklarının yönetimine yeni bir boyut kazandıracaktır. Bugün enerji yatırımları planlanırken su ihtiyacının da aynı ölçüde dikkate alınması gerekmektedir. Çünkü enerji ile su birbirinden ayrı düşünülemeyecek iki stratejik kaynaktır' ifadelerini kullandı.

'Hedef daha fazla yapay zekâ değil, daha sürdürülebilir yapay zekâ olmalı'

Demir, şöyle devam etti:

'Ancak burada önemli olan, yapay zekâyı bir tehdit olarak görmek değildir. Aksine doğru planlandığında yapay zekâ, su kaynaklarının korunması için en güçlü araçlardan biri olabilir. Akıllı sulama sistemleri sayesinde tarımsal su tüketimi azaltılabilir; su şebekelerindeki kaçaklar gerçek zamanlı olarak tespit edilebilir; kuraklık ve taşkın riskleri önceden tahmin edilebilir; baraj işletmeleri daha verimli yönetilebilir; şehirlerin su talebi daha doğru planlanabilir. Aynı teknoloji, iklim değişikliğine uyum çalışmalarında ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetiminde önemli katkılar sağlayabilir. Bu nedenle asıl hedefimiz, 'daha fazla yapay zekâ' değil, 'daha sürdürülebilir yapay zekâ' olmalıdır. Yapay zekâ, insanlığın geleceğini şekillendirecek en önemli teknolojilerden biridir. Ancak bu geleceğin sürdürülebilir olabilmesi için doğal kaynaklarımızı da aynı özenle korumamız gerekmektedir. Artık yalnızca güçlü yapay zekâ sistemlerinden değil, çevresel etkisi düşük yapay zekâ sistemlerinden de söz etmek zorundayız. Bunun için yeni bir yaklaşım olan Yeşil Yapay Zekâ yaklaşımını geliştirilmeliyiz. Bu yaklaşım; daha az enerji tüketen algoritmaları, daha verimli işlemcileri, yenilenebilir enerji kullanan veri merkezlerini, alternatif su kaynaklarıyla çalışan soğutma sistemlerini ve düşük karbonlu dijital altyapıları esas almalıdır. Nasıl ki bugün yeşil binaları, yeşil sanayiyi ve yeşil ulaşımı konuşuyorsak, yarının en önemli konusu da yeşil veri merkezleri olacaktır.'

Sürdürülebilir dijital dönüşüm için öneriler

Prof. Dr. Yusuf Demir, sürdürülebilir dijital dönüşüm için önerilerini şöyle sıraladı:

'Üniversitelerde 'Sürdürülebilir Yapay Zekâ ve Su Yönetimi' alanında disiplinler arası araştırmalar desteklenmelidir. Belediyeler, su idareleri ve organize sanayi bölgelerinde yapay zekâ tabanlı su yönetim sistemleri yaygınlaştırılmalıdır. Veri merkezlerinde su ayak izi ölçümü ve raporlaması yaygınlaştırılmalıdır. Yapay zekâ uygulamalarının enerji ve su verimliliğini artıracak teknolojilere öncelik verilmelidir. Kamu kurumları ve özel sektör için sürdürülebilir dijital altyapı standartları oluşturulmalıdır. Yapay zekâ stratejileri, ulusal su verimliliği ve iklim değişikliğine uyum politikalarıyla bütünleşik olarak planlanmalıdır. Bugün dünya, yeni bir sanayi devrimini yaşamaktadır. Bu devrimin yakıtı yalnızca veri değildir. Enerjidir, sudur veya doğal kaynaklardır. Eğer dijital dönüşümü doğal kaynakları koruyarak gerçekleştiremezsek, gelecekte teknolojik başarılarımızı çevresel kayıplarımız gölgeleyebilir. 21. yüzyılda ülkelerin gerçek zenginliği yalnızca veri üretme kapasitesiyle değil; su kaynaklarını ne kadar akılcı yönettikleriyle de ölçülecektir. Çünkü geleceğin en stratejik kaynağı petrol değil; temiz, güvenli ve sürdürülebilir sudur. Yapay zekâ çağında en akıllı toplumlar, teknolojiyi geliştirirken suyu da koruyabilen toplumlar olacaktır.'

Roketsan ve Savunma Sanayii Başkanlığı, Roketsan tarafından geliştirilen Tayfun için Rize-Artvin Havalimanı'ndan yeniden test atışı gerçekleştirildi. Tayfun Blok 3 Füzesi'nin test atışı esnasında Rize-Artvin Havalimanı'nın içerisinde ve etrafında yoğun güvenlik önlemi alınırken, test atışı başarı ile tamamlandı.

Konuyla ilgili sosyal medya hesabından paylaşım yapan Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, 'Milli imkanlarla geliştirdiğimiz TAYFUN füzesinin BLOK-3 versiyonu, uzun menzilli hassas vuruş kabiliyetimizi daha da ileriye taşıyan test atışında hareketli hedefi tam isabetle vurarak sahadaki başarısını bir kez daha kanıtladı. TAYFUN füzemiz, ülkemizin caydırıcılığını güçlendiren stratejik kabiliyetlerimizden biri olarak güvenlik mimarimize önemli katkılar sunacak' dedi.

Fen Bilimleri Öğretmeni Murat Kara öncülüğünde projeyi hazırlayan 8. sınıf öğrencileri Yusuf Doruk ve Deha Eren Örenli ile 6. sınıf öğrencileri Atabey Arın Kesik ve Bade Angın, yenilikçi tasarımlarıyla dikkat çekti.

Projenin danışmanlığını yürüten Fen Bilimleri Öğretmeni Murat Kara, öğrencilerin sürecin tamamında aktif rol aldığını belirterek şunları kaydetti:

'Ben burada iki temel şeyi söylemek isterim. Mesela öğrencilerimiz bu projeyi hazırlarken, tamamını hazırlarken, bütün fikir bulma aşamasından yapım aşamasına kadar doğrudan kendileri yaptılar. İşin içinden çıkamadıkları, zorlandıkları durumlarda biz destek olduk. Şimdi bunun eğitimde problem çözme kısmından başlayarak gerçek hayatta karşılaşacakları farklı problemlerin çözümünde nasıl bir yol izleyeceklerini öğrendiler. Bu zaten sınıf ortamı dışında çok daha rahat öğretilebilen, bu tip çalışmalara çok daha rahat kazandırılabilen bir yapı. Bunun dışında burada aldıkları derece sonucunda yurtdışında uluslararası bir sergiye katıldıklarında kendileri gibi düşünen, farklı ülkelerden gelen, benzer yaş grubundaki arkadaşlarıyla dil bariyerini de aşarak İngilizce konuşarak, onlarla iletişim kurmaları, onların dünya görüşünü, bakış açılarını, vizyonlarını fazlasıyla geliştiren bir olgu. Bu da bundan sonraki hayatlarında geliştirecekleri farklı projeler ya da eğitim hayatlarının sonunda gerçek hayata atıldıklarında yapacakları iş veya da meslek alanlarında problem çözme, iletişim kurma, uluslararası destek bulabilme konusunda kendileri için unutulmaz, vazgeçilmez bir kazançtır.'

'Yasal sınırın 12 kat üstünde bir kirlilik'

Projenin çıkış noktasını ve 5 aylık hazırlanma sürecini aktaran 8. sınıf öğrencisi Yusuf Doruk, şehrin mevcut istatistiklerinden yola çıktıklarını vurguladı. Doruk, 'Projemizi belirlemeden önce biz sorunumuzu bulduk. Sorunumuz Zonguldak'taki hava kirliliğiydi. Biz bu sorunu Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine baktık. Bu oran uzun vadede 5 mikrogram/metreküp, kısa vadede 15 mikrogram/metreküptü. Sonra Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın verilerine baktık. Bu oran Zonguldak'ta 61 mikrogram/metreküptü. Yani olması gereken yasal sınırın 12 kat üstü. Biz de bunu en ekonomik, en hızlı ve alan tasarrufu sağlayarak nasıl yapabiliriz diye düşündük. Bunun sonucunda da her şehir, sokakta olan sokak lambalarının içine entegre etmeye karar verdik. Bu sayede dışını yapmayacağımız için hem ekonomik tasarruf sağlayacaktık, sayısı fazla olduğu için hızlı bir şekilde yapacaktık ve alandan tasarruf sağlayacaktık' dedi.

Sensörlü ve hibrit enerjili tasarım dikkat çekiyor

Sistemin teknik detayları hakkında bilgi veren 8. sınıf öğrencisi Deha Eren Örenli, sokak lambalarının otonom birer filtreleme cihazına dönüştüğünü belirterek şu ifadelere yer verdi:

'Şimdi aslında birçok fonksiyonlu bir projedir. Bu projenin ilk olarak ışık fonksiyonundan bahsetmek istiyorum. Biz burada bir foto direnç kullandık. Foto direnç ışığı alıp dirence çevirir, böylece değerine göre kullanım sağlar. Şimdi mesela diyelim ki güneş var, o zaman ışıkları kapatır. Güneş yok, o zaman ışıklarını açar. Böylece enerji tasarrufu sağlar. Onun dışında projemiz hibrit enerjilidir. İlk başta güneş enerjisini kullanır. Güneş enerjisinin fazladan depoladığı enerjiyi kendi bataryasına aktarır. Mesela diyelim ki bir ortamda 90 gün boyunca bulutlu bir hava da olabilir. Bunun için mesela güneş enerjisi kalmadı, batarya da bitti, o zaman işte şehir elektriğine geçer. Projemizin en alt kısmında bir gaz sensörü bulunmaktadır. Bu gaz sensörü her saniye başında havayı ölçer. Bu sayede hava kirli olduğunda ise bu veriyi alır ve Arduino karta gönderir. Arduino kart ise röleyi açar, röle de fanı açar. Böylece içeride bir hava sirkülasyonu başlar. Hava sirkülasyonu sayesinde de bir vakum etkisi oluşur. Kirli hava ise artık burada projemizde kullandığımız hepa filtreden geçerek temiz hava olarak dışarı çıkar. Bu projemiz aslında sadece Zonguldak'ta yaşayan insanlar değil, hayvanlar için de önemli bir katkı sağlar. Mesela insanlar, günlük hayatta da çok görüyorum, temiz hava koridoru oluşmadığı için insanlar hep dert yaşamakta. Bunun yanında bitkiler, hayvanlar da bu derdi yaşamakta. Bunun için biz de böyle bir proje geliştirdik ve böyle bir çalışma sistemi geliştirdik.'

Karbon fiber filtresiyle sigara dumanını bile tutabiliyor

Okulun 6. sınıf öğrencisi Atabey Arın Kesik, denemeler sırasında karşılaştıkları sorunu karbon fiber ile nasıl çözdüklerini şöyle aktardı:

'Havayı yeteri kadar temizleyememişti. Biz de fark ettik ki hepa filtremiz zehirli gazları tutamıyor, örneğin sigara dumanı gibi gazları tutamıyor. Biz de projemize karbon fiber ekledik ve bu karbon fiber küçük parçacıkları olduğu için ve gözenekli bir yapıya sahip olduğu için sigara dumanı gibi zehirli gazları tutabiliyor.'

Hedef temiz hava koridorları oluşturmak

Projenin saha uygulaması aşamasında stratejik noktalar belirlediklerini söyleyen 6. sınıf öğrencisi Bade Angın ise şunları ifade eti:

'Şimdi bizim hava kirliliğini temizleyen projemizi yapmamızdaki asıl amacımız insanlara bir temiz hava koridoru oluşturmak. Bizim projemiz 4'e 4 metrekarelik bir alanı temizliyordu. Yani sağda 4 ve solda 4 olmak üzere 8 metrelik bir alan temizliyordu. Biz Çatalağzı termik santralleri bölgesinde bir alanı seçtik. Ayrıca bu alanda hava kirliliğinin çok olduğu ve az olduğu alanlar da mevcuttu. Ve biz çok olduğu alanlarda 8 metre arayla, az olduğu yerlerde ise 15 metre arayla bu sokak lambası sistemini yapmayı planladık. Böylece insanlara bir temiz hava koridoru oluşturabiliriz.'

Hitit Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Doktor Öğretim Üyesi Mert Şafak Tunalıoğlu tarafından, priz yangınlarının önüne geçmek amacıyla yürütülen proje çerçevesinde yangın korumalı priz geliştirildi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen priz, içerisindeki özel pedler ve jeller sayesinde ihtimal yangınları söndürerek elektrik akımını kesiyor. Prizdeki pedin içerisindeki ısı sensörleri, sıcaklık belirli bir seviyeye ulaştığında mikro denetleyicilere sinyal gönderiyor. Bu sinyalle harekete geçen mikro denetleyiciler özel bıçaklarla pedi kesiyor ve içerisindeki aktif jel malzeme genleşiyor. Bu sayede priz içerisindeki ısı düşürülüp yangın engellenirken, aynı zamanda elektrik akımı da anında kesiliyor. Başta evler olmak üzere iş yerlerinde ve devlet kurumları kullanıma uygun olan prizin seri üretimine geçilmesi hedefleniyor.

Projeyle ilgili bilgi veren Dr. Tunalıoğlu, prototip üretimine başladıklarını ve çalışma prensiplerinin belirlenmesinin ardından seri üretime geçilebileceğini dile getirdi.

'Yangını engeller ve akımı keser'

Projenin fikir ve geliştirilme aşamasını anlatan Tunalıoğlu, 'Projemiz, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi. Bu prizin fikir aşaması, yanma seminerlerinde de ifade edilen, genelde yanma başladığı zaman odalarda 6 dakika içerisinde yangının arttığı ve insanların kaçışı için 2-3 dakika süreye ihtiyaç olması sebebiyle oluşmuştur. Bunun için de en önemli neden yanmanın engellenmesidir. Ben de bir öğretim üyesi olarak araştırırken yanma korumalı prizi buldum. Bu prizin çalışma aşaması şu şekildedir; prizin içerisine yerleştireceğimiz pedlerin içerisinde bulunan jellerin yanma, ısınma ve aynı zamanda elektrik iletkenliğini kesme gibi görevleri vardır. Bu pedin çalışma felsefesi, pedin içerisinde bulunan ısı sensörleri sayesinde ısı belli bir noktaya geldiği zaman mikro denetçilere sinyal gönderir. Mikro denetçiler bıçaklarla pedi keser ve içerisinde aktif olan jel malzemesi 2-3 kat artarak prizin içerisindeki ısıyı ve yangını engeller, aynı zamanda da akımı keser' dedi.

'Üniversitemiz adına prizlerin seri imalatını gerçekleştirmiş olacağız'

Prizlerin kullanım alanlarıyla ilgili bilgi veren Tunalıoğlu, 'Bu genellikle bütün evlerde özellikle bankalarda, devlet ve kamu kurumlarında ve özel işyerlerinde kullanılabilir. Proje şu an teknoloji seviyesi olarak 2. seviyedir. Bununla ilgili fizibilite çalışmalarımızı tamamladık. Prototip üretimine başladık ve prototipi ürettikten sonra bunun çalışma şartlarını belirleyeceğiz ve daha sonra da üniversitemiz adına prizlerin seri imalatını gerçekleştirmiş olacağız' diye konuştu.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Savunma Sanayii Başkanlığı iş birliğinde, Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda; kalkınma ajansları, Türkiye Siber Güvenlik Kümelenmesi ve üniversitelerin katkılarıyla yürütülen Siber Vatan 2026 Programı kapsamında 'Siber Vatan 2026 Final CTF Yarışması' Ankara'da gerçekleştirildi.

Hacettepe Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen programa; Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Oruç Baba İnan, Hacettepe Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Cahit Güran, Kalkınma Ajansları Genel Müdürü Ahmet Şimşek, Türkiye Siber Güvenlik Kümelenmesi Daire Başkanı Murat Çizgel katıldı.

Bölgeyi temsil ettiler

Yarışmada, 26 kalkınma ajansı bölgesinin şampiyon takımları siber güvenlik alanındaki bilgi ve becerilerini ortaya koyarak kıyasıya mücadele etti. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı (OKA) koordinasyonunda Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerinden oluşan TR83 Bölgesi'nde, bölge üniversitelerinin katkılarıyla yürütülen Siber Vatan Programı 2026 kapsamında eğitimlerini başarıyla tamamlayan ve Türkiye finaline katılmaya hak kazanan Kuzeyin Adamları Takımı, ülke genelinden gelen ekiplerle birlikte yarışmada yer alarak TR83 Bölgesi'ni temsil etti. Gençler, siber güvenlik alanındaki yetkinliklerini sergileyerek deneyimlerini geliştirme fırsatı buldu.

Siber güvenlik alanında nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi amaçlayan Siber Vatan Programı, Türkiye'nin dijital güvenlik kapasitesinin güçlendirilmesine katkı sunarken, bölgelerden yetişen başarılı gençlerin ulusal düzeyde kendilerini göstermelerine de imkân sağlıyor.

Depremlerde büyük acılar yaşayan bir toplum olarak zemin, depremsellik seviyesi ve yapı ilişkisinin hayatta kalabilmek için taşıdığı önemin artık tüm vatandaşlar tarafından bilindiğini belirten Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, buna rağmen vatandaşların yapılarının oturduğu zemine ve depremsellik seviyesi bilgilerine ulaşmakta ciddi sorunlar yaşadığını ifade etti.

'Yapı okuryazarlığı oranımız düşük'

Toplumdaki yapı okuryazarlığı eksikliğine dikkat çeken Kutoğlu, 'Depremlerde büyük acılar yaşayan bir toplum olarak artık tüm vatandaşlarımız deprem söz konusu olduğunda zemin, depremsellik seviyesi ve yapı ilişkisinin; bina özelliklerinin depremlerde hayatta kalabilmek için çok büyük öneme sahip olduğunu artık tüm vatandaşlarımız biliyor. Fakat bizim yaptığımız değerlendirmelerde vatandaşlarımızın, yapılarının oturduğu zeminin bilgilerine ve buranın depremsellik seviyesi bilgilerine ulaşmakta ciddi sorunları var. Bunları nasıl ve nereden öğrenebileceklerini bilmiyorlar. Bir diğer husus da yapılarla ilgili okuryazarlık oranımız düşük. Bu ne demek? Bir bina, konut kiralayacağız veya alacağız; bu bina acaba yapısal olarak deprem noktasında zayıflıkları var mı? Yoksa depremlere karşı güvenli bir bina mı? Bu noktada bilgi ve okuryazarlık noksanlığımız var' dedi.

Binaların deprem yönetmeliklerine göre yapılmasının ve beton kalitesinin son derece önemli olduğunu vurgulayan Kutoğlu, dünyada 'hızlı görsel değerlendirme' olarak bilinen ve FEMA 154 ismiyle anılan uluslararası bir standart bulunduğunu hatırlattı. Kutoğlu, biraz gayret sarf edildiğinde dışarıdan bakıldığında bile tespit edilebilecek yapısal zayıflıklar olduğunu kaydetti.

Tek fotoğraf ve konum ile yapay zeka analizi

Vatandaşların yapı okuryazarlığını artırmak amacıyla yapay zekadan yararlanarak geliştirdikleri sistemin detaylarını paylaşan Kutoğlu, şunları söyledi:

'Biz, vatandaşlarımızın oturdukları veya almayı, kiralamayı düşündükleri yapılarla ilgili yapı okuryazarlığını artırabilmek amacıyla yapay zekadan da yararlanarak bir uygulama geliştirmek istedik. İstedik ki vatandaşlarımız buraya binalarının en az bir adet resmini ve konumunu cep telefonundan ya da bilgisayardan yüklediklerinde; hem oturdukları binanın zemin sınıfını (zemin sert mi, yumuşak mı, deprem karşısında nasıl bir tepki veriyor, sismisite seviyesi) öğrenebilsinler hem de binalarının geometrik olarak depreme karşı zayıf noktaları var mı, bunları hızlı bir şekilde yapay zeka desteğiyle öğrenebilsinler istedik. Binalarda bu konularla uğraşan meslek mensuplarının bildiği bazı özellikler var. Mesela binada kısa kolon, yumuşak kat, çıkma ya da geri yaslama varsa, bunlar beton kalitesi yüksek olsa bile depremler karşısında zayıflıklar oluşturabiliyor. Geliştirmiş olduğumuz bu yazılım hem zemin bilgilerini hem de binada bu tür zayıflıkların, artıların veya eksilerin olup olmadığını yapay zeka desteğiyle analiz edip vatandaşlarımıza sunuyor.'

Raporlar 10-15 dakika içinde hazır

Sistemin işleyişi hakkında da bilgi veren Kutoğlu, vatandaşların 'yapianaliz.beun.edu.tr' adresi üzerinden sisteme girerek kendilerine bir hesap açtıklarını belirtti. Kutoğlu, bu hesap üzerinden konum ve fotoğrafın yüklenmesinin ardından 10-15 dakika içerisinde raporun hazırlandığını, bu raporun hem sistemdeki hesaptan görüntülenebildiğini hem de kullanıcının mail adresine gönderildiğini açıkladı.

'6 Şubat'ta yeni binalar yıkılırken eski binalar ayakta kaldı'

6 Şubat depremlerinden çıkarılan derslere de değinen Prof. Dr. Kutoğlu, geometrik kusurların yıkıcı etkisini şu sözlerle özetledi:

'6 Şubat depremlerinde şunu gördük: Yeni yapılmış bazı binalar yıkılmışken, onların hemen arkasında çok eski tarihte yapılmış binaların ayakta kaldığı durumları gördük. Elbette beton kalitesi son derece önemli ama binaların kendi geometrik birtakım zayıflıkları da bulunuyor. Mesela binalarda geniş çıkmalar, geri yaslamalar, katlarda düzensizlikler varsa bunlar binayı zayıflatan hususlar. Biz vatandaşlarımızın okuryazarlıklarının artmasını istedik ve üniversitemizin Teknoloji Transfer Ofisi olarak böyle bir hizmet geliştirdik.'

İl Milli Eğitim Müdürlüğü bahçesinde gerçekleştirilen festivalin açılışına Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu, eşi Güney Hacıbektaşoğlu, İl Milli Eğitim Müdürü Uygar Keskin ve protokol üyeleri katıldı. Vali Hacıbektaşoğlu ve beraberindeki heyetin açılış kurdelesini kesmesinin ardından, öğrencilerin bilim ve teknoloji alanında hazırladığı projeler görücüye çıktı.

Törende konuşan Vali Hacıbektaşoğlu, proje ve yarışmalarda elde edilen başarılara dikkat çekerek şunları kaydetti:

'Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğümüzün düzenlemiş olduğu bilim fuarı festivalini görmek üzere bir araya gelmiş bulunduk. Bu organizasyonlarda görev alan tüm okul, takımlar, öğretmen arkadaşlarımız ve öğrencilerimizi tebrik ediyorum. Katıldıkları organizasyonlarda gittikleri yarışmalardan boş dönmüyorlar. Bu çalışmalar sonucunu veriyor. Çok önemli başarılarla geri dönüyorlar. Her geçen gün bu festivallerin, projelerin ve sonuçların daha güçlendiğini, daha fazla ses getirdiğini görüyoruz.'

Konuşmaların ardından Vali Hacıbektaşoğlu ve protokol üyeleri, festival alanındaki stantları tek tek gezerek öğrencilerden projeleri hakkında bilgi aldı. Festival, 16-17 Haziran tarihlerinde ziyarete açık olacak.

Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, siber dolandırıcılık tehditlerini daha önce görülmemiş ve tehlikeli bir boyuta ulaştırdı. Sosyal medyadan elde ettikleri kısa ses ve görüntü kayıtlarını yapay zeka ile kopyalayarak gerçeğinden ayırt edilemeyen sahte içerikler üreten dolandırıcılar, aile bireylerini taklit ederek vatandaşları tuzağa düşürüyor. Giderek artan bu manipülasyonlara karşı uyarıda bulunan BEUN Karaelmas Siber Güvenlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, her dijital içeriğe şüpheyle yaklaşılması ve teyit edilmeden kesinlikle işlem yapılmaması gerektiğini vurguladı.

'İnsanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor'

Siber dolandırıcılık faaliyetlerinin geldiği son noktayı değerlendiren Dr. Öğretim Üyesi Çakır, şunları kaydetti:

'Son dönemde 'siber dolandırıcılık faaliyetleri', 'deepfake' ve 'veri sızıntısı' gibi kavramlar sıkça duyulur hale geldi. Özellikle yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte siber tehditlerin yapısı da değişti. Eskiden basit e-posta dolandırıcılıklarıyla karşılaşırken, bugün artık insanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor ve birçok gerçekçi sahte, manipüle edilmiş içerikler oluşturulabiliyor. Bu nedenle artık yalnızca teknik sistemler değil, insanların psikolojisi ve güven duygusu da hedef alınıyor. Şu an en kritik tehditlerden biri yapay zeka destekli deepfake dolandırıcılıklarıdır. Çünkü insanlar artık yalnızca yazılı mesajlarla değil, sesli aramalar, görüntülü görüşmeler ve sosyal medya videoları üzerinden de manipüle edilmektedir.'

'Şüphe güvenlik refleksi haline gelmiştir'

Dolandırıcıların sosyal medyadan alınan ses kayıtlarıyla kurguladıkları senaryolara dikkat çeken Çakır, 'Örneğin dolandırıcılar kısa bir ses kaydınızı sosyal medyadan alıp, sizin sesinizi taklit edebiliyor. Daha sonra aile bireylerinizi arayarak 'Acil para gönder' gibi senaryolar oluşturabiliyor. Bu durumda klasik dolandırıcılık yöntemlerinden çok daha tehlikeli hale gelmiş oluyor. Öncelikle dijital dünyada şüphe çok önemli bir kavram ve güvenlik refleksi haline gelmiştir. Şüpheyi asıl duymamız gerekiyor. Bir telefon görüşmesi, mesaj veya video ne kadar gerçek görünürse görünsün mutlaka ikinci bir doğrulama yapılması gerekiyor. Örneğin telefonla gelen para talepleri gibi birçok farklı kanaldan bu ifadeleri teyit etmek gerekiyor' dedi.

'En büyük hata fazla veri paylaşımı'

Sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmanın risklerine değinen Çakır, açıklamasına şöyle devam etti:

'Bilinmeyen bağlantılara tıklamamak, banka bilgilerini telefonda asla ve asla paylaşmamak, sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmamak artık temel dijital güvenlik kuralları haline gelmiş durumda. En büyük hata fazla veri paylaşımı. Günümüzde görüyoruz birçok sosyal medya kullanan insan sayısı çok fazla ve bu kullanıcılar, yani bizler doğum tarihlerini, çocuklarının okullarını, yaşadığı şehri, yeri, günlük rutinlerini, hatta ses ve görüntülerini kontrolsüz biçimde paylaşabiliyor. Oysa bu veriler, sosyal mühendislik dediğimiz bir kavram var ve sosyal mühendislik saldırılarında kullanılıyor. Siber suçlular artık teknolojiyi psikolojik manipülasyonla birleştiriyor. Yani saldırılar sadece bilgisayarlara değil, insan davranışlarına yönelik gerçekleştiriliyor.'

'Yapay zeka ile saldırılar otomatik hale geldi'

Siber saldırıların yapay zeka ile hızlandığını vurgulayan Çakır, 'Yapay zeka oldukça popüler bir alan haline geldi günümüzde, her alanda artık kullanılmakta ve yapay zekayla beraber saldırılar da otomatik hale gelmiş durumda. Eskiden bir dolandırıcının yüzlerce kişiye manuel mesaj göndermesi gerekiyordu, bugün ise yapay zeka sayesinde kişiye özel oltalama dediğimiz mesajlar iletilebiliyor, gerçekçi, sahte e-postalar, otomatik ses klonlamaları, gerçek zamanlı dip fake videoları çok hızlı bir şekilde üretilip bu insanlara ulaştırılabiliyor ve bu ciddi anlamda da tehlike arz etmekte. Bu noktada bazı temel önlemler ciddi aslında fark oluşturuyor. Bunların başında güçlü ve farklı şifreler kullanmak, çok faktörlü kimlik doğrulamalarını aktif hale getirmek, güncellemeleri asla ve asla ertelememek, lisanssız yazılım kullanmamak ve burası çok önemli ortak wi-fi ağlarında hassas işlemleri asla ve asla yapmamak. Hatta şunu söyleyebiliriz bir de dijital her dijital içeriğe sorgulayıcı ve şüpheci yaklaşmak çok önemli. Artık dijital okuryazarlık temel bir yaşam becerisi haline geldi diyebiliriz' ifadelerini kullandı.

'Aileler yasaklayıcı değil, bilinçlendirici olmalı'

Gençlerin de büyük bir risk altında olduğunu belirten Çakır, 'Gençler özellikle sosyal medya manipülasyonlarına karşı risk altında. Sahte hesaplar, oyun içi dolandırıcılıklar, veri toplama uygulamaları ve kimlik avı saldırıları çocukları hedef alabiliyor. Ailelerin burada yasaklayıcı değil aslında bilinçlendirici şekilde bu genç bireylere yaklaşması gerekiyor. Çünkü teknoloji artık hayatın bir doğal bir parçası. Bundan bir kaçış yok. Ki hayatımızın artık merkezi haline de gelmiş durumda. Buradaki önemli nokta ise güvenli kullanım kültürünü oluşturabilmektir' değerlendirmesinde bulundu.

'Kişisel bilgilerinizi fiziksel cüzdanınız kadar dikkatli koruyun'

Veri güvenliğinin öneminin altını çizen Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, sözlerini şöyle tamamladı:

'Dijital dünyada artık en değerli şey biliyorsunuz ki veridir. Yapay zeka içerisinde yapay zeka için de en önemli şey veridir. Veri olmazsa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil. Bu anlamda insanlar kişisel bilgilerini fiziksel cüzdanları kadar dikkatli korumalı. Şunu unutmamalıyız, her teknolojik gelişme yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda yeni riskler de doğurmaktadır. Bu nedenle bilinçli teknoloji kullanımı, dijital farkındalık ve siber güvenlik kültürü geleceğin en önemli toplumsal ihtiyaçlarından biri olacaktır. Dijital güvenlik konusunda bilinçli olmak artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi. Herkese güvenli dijital yaşam diliyorum.'

Kuantum Siber Güvenlik A.Ş. kurucu ortağı ve CEO'su Tuncay Karaman, 1900'lü yıllarda Türkiye'nin sanayi kalkınmasının lokomotifi olan Zonguldak'ın bugün siber güvenlik ve bilgi teknolojileri alanında yeni bir başarı hikâyesi yazdığını belirtti. Son yıllarda Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak Teknopark, Savunma Sanayii Başkanlığı Siber Küme ekosistemi ve bölgedeki teknoloji şirketleri sayesinde kentte güçlü bir teknoloji altyapısı oluştuğuna dikkat çeken Karaman, şehrin teknoloji üreten, katma değer oluşturan ve ulusal güvenliğe katkı sağlayan önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı.

'Siber güvenlik doğrudan ulusal güvenliğin parçasıdır'

Siber güvenliğin yalnızca bilişim sektörünün konusu olmaktan çıktığını ifade eden Karaman, 'Enerji, sağlık, finans, savunma sanayii, kamu kurumları ve kritik altyapıların korunması doğrudan ulusal güvenliğin bir parçası haline gelmiştir. Bu nedenle siber güvenlik alanında yetişmiş insan kaynağı ve yerli teknolojiler stratejik bir değer taşımaktadır. Zonguldak'ta yürütülen Siber Vatan Projesi bu noktada son derece kıymetli bir girişimdir. Ülkemizde on binlerce kişiye ulaşan uzman ihtiyacının karşılanması için genç mühendisler üniversitenin ilk yıllarından itibaren teknik eğitimlere tabi tutulmakta ve mezuniyet aşamasında sektörle buluşturulmaktadır. Zonguldak Teknopark bünyesindeki firmalarda da öğrenciler staj ve uygulamalı çalışmalarla gerçek projelerde görev alarak nitelikli uzmanlar olarak yetişmektedir' dedi.

'Türkiye'nin ilk buluş patentli güvenlik duvarı Zonguldak'ta geliştirildi'

Türkiye'nin ilk ve tek buluş patentli güvenlik duvarı teknolojisinin Zonguldak'ta Türk mühendisleri tarafından geliştirildiğini aktaran Karaman, şunları kaydetti:

'Kuantum Siber Güvenlik A.Ş. tarafından geliştirilen bu teknoloji, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından sağlanan yaklaşık 400 bin ABD doları tutarındaki Ar-Ge destekleriyle olgunlaştırılmış, ticarileştirilmiş ve kritik sektörlerde kullanılabilecek seviyeye ulaştırılmıştır. Bu başarı sadece bir şirket başarısı değil, Zonguldak'ın teknoloji üretebildiğinin, patent geliştirebildiğinin ve ülkemizin dijital bağımsızlığına katkı sağlayabildiğinin somut bir göstergesidir.'

Sürdürülebilirlik için destek çağrısı

Yerli teknoloji firmalarına yapılan yatırımın istihdama, genç mühendislere ve teknolojik bağımsızlığa yapılan yatırım olduğunu belirten Karaman, bu başarı hikâyesinin sürdürülebilir olması için teknoloji geliştiren şirketlerin daha fazla desteklenmesi, yatırımcılarla buluşturulması ve ulusal ölçekte görünürlüklerinin artırılması gerektiğini söyledi. Karaman, İŞKUR İşbaşı Eğitim Programları, Teknopark destekleri, üniversite-sanayi iş birlikleri ve kamu destek mekanizmaları sayesinde kentte çok daha büyük başarı hikâyeleri yazılabileceğini dile getirdi. Zonguldak'ın artık yalnızca kömürün başkenti olmadığını, patent üreten, yazılım geliştiren, uzman yetiştiren ve dijital geleceğe yön veren bir teknoloji şehrine dönüştüğünü vurgulayan Karaman, 'Bugün Zonguldak yalnızca kömürün, emeğin ve sanayinin şehri değildir. Zonguldak aynı zamanda yazılım geliştiren, patent üreten, siber güvenlik uzmanları yetiştiren ve Türkiye'nin dijital geleceğine yön veren bir teknoloji şehrine dönüşmektedir. Bu dönüşüm hikâyesi yalnızca Zonguldak'ın değil, Türkiye'nin teknoloji üreten ve küresel ölçekte rekabet eden bir ülke olma hedefinin de önemli bir parçasıdır' dedi.

Batı Karadeniz'in en büyük alışveriş merkezlerinden DMall AVM'de yer alan bin 575 metrekarelik yeni mağazanın açılışı dolayısıyla tören düzenlendi. Geniş ürün yelpazesi ve deneyim odaklı mağazacılık anlayışıyla kapılarını açan mağazada, açılışa özel olarak uygulanan indirimler vatandaşlardan yoğun ilgi gördü.

'Kadın çalışan oranımız yüzde 55'

Açılış töreninde konuşan MediaMarkt Türkiye CEO'su Hulusi Acar, Düzce'nin kendisi ve şirketleri için önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. Şirketin 11 ülkede faaliyet gösterdiğini hatırlatan Acar, şunları kaydetti:

'Düzce, bizim için çok önemli bir yerde. Benim için de ayrı bir özelliği var. 11 ülkede faaliyet gösteren şirketimiz MediaMarkt, Türkiye'de 104. mağazasını açıyor. Mağazamızda 15'i kadın, 13'ü erkek olmak üzere toplam 28 kişilik bir ekip görev yapıyor. Kadın çalışan oranının yüzde 55 olmasıyla Türkiye'de önde gelen mağazalarımızdan bir tanesi oldu. Düzce Belediyesi, İŞKUR ve İş Kulübü ile birlikte çalışarak buradaki personelimize iş imkanı oluşturduk. Süreçte Düzce Belediyesinin ve Düzce Ticaret ve Sanayi Odasının (TSO) bizlere çok büyük katkısı oldu.'

Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü ise alışveriş merkezinin kente kazandırılmasında emeği geçenlere teşekkür etti. Şehri büyütmenin ve geliştirmenin önemine değinen Özlü, 'Yeni bir şehir kurmak çok güzel ama bunun içini doldurmak daha da önemli. Buradaki firmalarımız uluslararası ölçekte marka olmuş isimlerdir, bunlardan birisi de MediaMarkt'tır. Hulusi Bey'in Düzceli olduğunu öğrendiğimde, kentimizden yetişmiş kıymetli kardeşimizin uluslararası bir şirketin Türkiye genel müdürü olması beni son derece mutlu etti' diye konuştu.

Anahtar teslimi robottan

Konuşmaların ardından, Japonya'dan getirilen 'G1' isimli insansı robot sahneye çıkarak mağazanın temsili anahtarını Düzce Belediye Başkanı Özlü'ye teslim etti. Tören, kurdele kesiminin ardından protokol üyeleri ve vatandaşların mağazayı gezmesiyle sona erdi.

Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürü Uygar Keskin, müdür yardımcıları, öğretmenler ve öğrencilerin katılımıyla gerçekleşen programda Gezeravcı, Türkiye'nin Ay misyonu ve uzay limanı projelerine dair önemli açıklamalarda bulundu.

Şubat 2024'te icra edilen insanlı ilk uzay misyonundan bu yana 279 farklı lokasyonda 739 programa katıldıklarını belirten Gezeravcı, bu yoğun ziyaretlerin amacının bir lütuf sunmak değil, gençlerin geleceğe dair hayallerine ve kariyer hedeflerine ilham vermek olduğunu vurguladı.

'Ay'a iki kademeli görev planlanıyor'

Milli Uzay Programı kapsamında 2027 yılının ilk yarısında Ay'a erişme hedefleri olduğunu aktaran Gezeravcı, sürecin iki kademeli olarak planlandığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

'Birinci kademede, dünyadan sağlıklı bir fırlatmayla doğru bir yörüngeye oturtarak seçtiğimiz spesifik bir noktaya sert iniş (çarptırma) yapmayı planlıyoruz. Bu ilk görevden elde edeceğimiz sonuçlarla, üretimi tamamlanma aşamasına gelen ikinci görevde kullanacağımız bir roveri (bilimsel objeyi), Türkiye Cumhuriyeti'nin kendi üretimi olan hibrit yakıtlı motorla Ay yüzeyine yumuşak ve emniyetli bir şekilde indirip bilimsel çalışmalara başlayacağız. İnsanoğlunun 70 yıllık uzay tarihinde bunu gerçekleştirebilen 5 ülke oldu. Biz 6. ülke olmayı hedefliyoruz.'

'Uzay ekosistemi dünya ekonomisinden hızlı büyüyor'

Konuşmasında küresel uzay çalışmalarına ve NASA'nın projelerine de değinen Gezeravcı, 54 yıl aradan sonra Ay'a yönelik insanlı görevlerin yeniden başladığını hatırlattı. Nisan ayında dört astronotun Ay yörüngesinde testler gerçekleştirdiğini belirten Gezeravcı, 2027 ve 2028 yıllarında icra edilecek yeni Artemis görevleriyle birlikte 56 yıllık aranın ardından Ay yüzeyine yeniden insan ineceğini ifade etti.

Türkiye'nin teknolojinin hızla evrildiği bu alanda mutlaka pay alması gerektiğinin altını çizen Gezeravcı, 'Dünya ekonomisinin yıllık büyüme hızı ortalama yüzde 3 iken, uzay ekosistemi yüzde 9'larda geziyor. Yatırım o tarafa akıyor. Uzay macerasındaki en büyük engellerden biri fırlatma operasyonlarının yapıldığı alanların kısıtlı olmasıdır' dedi.

Somali'de kurulacak uzay limanı çalışmaları sürüyor

Türkiye'nin bağımsız uzaya erişim kapasitesi kazanmak amacıyla Somali'de kurmayı planladığı Uzay Limanı (Fırlatma Üssü) hakkında da değerlendirmelerde bulunan Gezeravcı, sözlerini şöyle tamamladı:

'Sayın Cumhurbaşkanımızın açıklamasıyla kamuoyuna duyurulan proje çok ciddi bir seviyeye gelmiş durumda. Önümüzdeki süreçte Türkiye Cumhuriyeti, sadece kendi ihtiyaçları için değil, bütün dünyadaki uzay operasyonları açısından kritik ve anahtar değerinde bir kabiliyetin sahibi olacak. Bu durum, siz gençlerin gelecekteki kariyer tercihlerinizin şekillenmesine de vesile olacaktır.'

Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nce İzzet Baysal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen Teknoloji Festivali, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Spor Salonu'nda düzenlendi. Sadece Bolu'dan değil, farklı illerden de geniş katılımın sağlandığı ulusal düzeydeki yarışmaya ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinden oluşan toplam 68 takım katıldı. Geleceğin mühendis adayları, kendi okullarında ürettikleri mini robotlarla 'Çizgi İzleyen', 'Mini Sumo' ve 'Robo Hokey' kategorilerinde şampiyonluk için ter döktü.

'Oğlum yarışacak, çok heyecanlıyım'

Yarışmada yer alan oğlunu izlemeye gelen Meryem Çoban, 'Oğlum yarışacak, çok heyecanlıyım. Çok istekliydi, kendi kendine çok çabaladı. Gayret sarfetti' dedi.

Yarışmacılardan daha fazla heyecanlı olduğunu dile getiren Serkan Canlı da, 'Şu an için çok heyecanlıyım. Evladım ve evlatlarımız yarışıyor. Onlar kadar değil, onlardan daha fazla heyecanlıyım. Buradan büyüklerimize teşekkür etmek istiyorum. Buna kim vesile olduysa, Valiliğimiz, Milli Eğitim Müdürlüğümüz ve Bolu Bilsem olarak hepsine tek tek teşekkür ediyorum. Çocuklar bilgisayar ve teknolojiyi kullanarak güzel şeyler üretiyorlar. Şu an belki de başlangıçtalar. Evladım da buna vesile oluyor. Çocuklarımızın da hepsi pırıl pırıl. İnşallah hayatları boyunca da mutlu olurlar. Ülkemize yararlı birey olarak yetişirler' şeklinde konuştu.

'Öğrencilerimizi teşvik ediyoruz'

Okul idarecisi Salih Gökmen, okul olarak geldiklerini ifade ederek, 'Biz Gerede Habibullah Üstün Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi olarak yarışmaya katıldık. Öğrencilerin yeni bir şeyler ortaya koymaları açısından çok önemsiyoruz, okul olarak da idare olarak da. Öğrencilerimizi teşvik ediyoruz' diye konuştu.

'Yarışmamız ulusal düzeyde gerçekleşiyor'

İzzet Baysal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürü Emine Karaoğlan ise, yarışmanın ulusal düzeyde gerçekleştiğini belirterek, 'Bu aslında bir yıllık çalışmanın final yarışları. Bir yıl boyunca bizim okulumuzda Milli Eğitim Müdürlüğünün koordinesinde bir çalışma yürütüldü. Öğrenciler okullarında arta kalan zamanda tasarımlarını, üretimlerini ve robotlarını kendileri gerçekleştirdiler. Ve sonunda üç kategoride yarışmaya başvuru yaptılar. Sadece bizim ilimizden değil, farklı illerden de 35 okul başvuru yaptı. Yarışmamız ulusal düzeyde gerçekleşiyor' ifadelerini kullandı.

Enerji Bakanlığı tarafından Trabzon-Bayburt, Balıkesir, Eskişehir, Mardin ve Şanlıurfa illerinde hayata geçirilen yenilenebilir enerji yatırımları, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da canlı bağlantıyla katıldığı toplu açılış töreni ile hizmete alındı.

Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, yenilenebilir enerji yatımlarının ülkenin enerji bağımsızlığı açısından çok önemli olduğunu vurgulayarak yenilenebilir enerji konusunda belediye olarak çalışmalar yaptıklarını vurguladı. Başkan Genç, 'Daha önce Ortahisar ilçemizde GES'i hayata geçirdik. Şimdi de Gümüşhane'nin Şiran ilçesinde GES kuruyoruz. Tamamlandığında, diğer GES yatırımlarımızla birlikte belediyemizin bütün enerji ihtiyacını karşılamış olacağız. Türkiye Yüzyılı'nda, kıymetli Cumhurbaşkanımızdan aldığımız güçle şehirlerimizi daha ileriye taşıyacağız. Soğanlı'daki bu yatırımın Trabzon'umuza, Bayburt'umuza ve ülkemize hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum' diye konuştu.

Açılışı gerçekleştirilen Soğanlı RES, 23 adet tribünden oluşuyor. Bu santralde üretilecek enerji ile 120 bin hanenin yıllık elektrik ihtiyacı karşılanacak.

Trabzon ve Bayburt sınırlarındaki 2 bin 350 rakımlı Soğanlı Dağı'nda kurulan rüzgar enerji santralinin açılış törenine Trabzon Valisi Tahir Şahin, Bayburt Valisi Mustafa Eldivan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürü Ahmet Özkaya, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, Bayburt Belediye Başkanı Mete Memiş ve yatırımcı firma yetkilileri katıldı.

Bolu Mimar İzzet Baysal Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Bilişim Teknolojileri Alanı öğrencileri, son günlerde okullarda yaşanan saldırılardan sonra ve özellikle kadınlar, çocuklar ve yaşlılar gibi risk altındaki bireylerin güvenliğini sağlamak amacıyla yenilikçi bir cihaz geliştirdi. TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları kapsamında hazırlanan ve 'hızır' adı verilen taşınabilir acil durum sistemi, tehlike anında tek bir hamleyle yakınlara konum ve yardım mesajı gönderiyor. Günlük hayatta çantalara oyuncak olarak takılarak rahatça taşınabilen cihaz, üzerindeki pimin çekilmesiyle aktif hale geliyor. Sistem devreye girdiğinde hem cihazdan hem de bağlı olduğu cep telefonundan yüksek sesli bir siren çalmaya başlıyor. Cihaz, çevreye uyarı verirken aynı zamanda mobil uygulama üzerinden kullanıcının konumunu ve acil durum mesajını önceden belirlenen 3 kişiye her 10 saniyede bir SMS olarak iletiyor. Yardıma ihtiyacı olan kişinin yakınları, gelen bağlantıya tıklayarak konum takibi yapabiliyor.

'Acil yardım cihazı geliştirdik'

Son dönemde yaşanılan saldırı olaylarının ardından projelerinin daha önem kazandığı söyleyen 11. sınıf öğrencisi Baran İbrahim Sakallı, 'Acil yardım cihazı geliştirdik. Son dönemde yaşanan gündem olaylarının ardından projemiz daha da önem kazandı. Projemiz, yardıma ihtiyaç duyan bireylerin, özellikle yaşlı insanların acil durum anında cihazın pimini çekmesiyle çalışıyor. Pim çekildiği anda cihaz çevreye yüksek ses yayıyor. Aynı zamanda telefondan ve cihazdan alarm sesi veriliyor. Bununla birlikte, önceden belirlediğimiz kişilere SMS ve konum bilgisi gönderiliyor. Bu sayede hem güvenliğimizi artırmış oluyoruz hem de kendimizi daha güvende hissediyoruz. Cihazı bomba şeklinde tasarladık. İlerleyen zamanlarda projeyi daha da geliştirmeyi düşünüyoruz. Ayrıca cihaz çantalara da takılabiliyor. Bu sayede günlük hayatta rahatlıkla kullanılabilecek bir sistem haline geliyor. Programımız şu şekilde çalışıyor, kişi kendisini güvende hissetmediği anda pim çekiliyor. Pim çekildiği anda yakındaki telefonlarda siren sesi çalmaya başlıyor. Aynı zamanda seçtiğimiz kişilere SMS gönderiliyor. Gönderilen konum bağlantısına tıklayarak kişinin bulunduğu yer görülebiliyor' dedi.

'Ben acil durumdayım' mesajı SMS olarak gönderiliyor'

Acil durumlarda SMS ile anında mesaj gönderildiğini belirten 11. sınıf öğrencisi Efekan Ertekin, 'Hocalarım ve arkadaşlarımla birlikte 'Hızır' adında bir proje geliştirdik. Bu projenin amacı, çocuklar, yaşlılar ve kadınlar gibi kendisini savunmakta zorlanan bireylerin, tehdit altında hissettikleri anlarda bu sistemi kullanarak yardım çağırabilmelerini sağlamak. Burada gördüğünüz uygulamaya üç kişi kaydediyoruz. Cihazdaki pim çekildiği anda uygulamada kayıtlı olan bu üç kişiye konum bilgisi ve 'Ben acil durumdayım' mesajı SMS olarak gönderiliyor. Projemizin temel amacı bu. İlerleyen süreçte projeyi farklı özelliklerle daha da geliştirmeyi düşünüyoruz' ifadelerini kullandı.

Lisede düzenlenen bilim fuarında yer alan projelerden biri olan 'Atmosferik Su Jeneratörü' adlı çalışma, havadaki nemi kullanılabilir suya dönüştürmesiyle dikkat çekti. Projeyi geliştiren öğrencilerden biri olan Mustafa Ferhat İstanbul, cihazın özellikle küresel ısınma ve kuraklık sorununa çözüm üretmeyi amaçladığını söyledi.

Mustafa Ferhat İstanbul, 'Havadaki nemden su üretebilen bir cihaz yaptık. Cihazımızın ismi atmosferik su jeneratörüdür. Havadaki nemi boruların içerisinde geçen soğutucu gazla yoğunlaştırarak kullanılabilen suya dönüştürüyoruz. Bu cihazı yapmamızdaki asıl amacımız küresel ısınmadan dolayı yanan ormanlarımızı geri kazanmaktır. Diktiğimiz fidanlara belirli miktarda su verilmesi gerekiyor. Bu suyu damlama sistemi ile karşılıyoruz. Su olmayan ve tarım yapılamayan yerlerde cihazımız sayesinde su kaynağı elde edilerek tarım yapılabilir. Ayrıca doğada yaşayan hayvanların yaşamını sürdürebilmesi için de su kaynağı sağlamaktadır. Sistem 7 gün 24 saat çalışmakta olup enerjisini tamamen güneş panellerinden almaktadır' dedi.

'Manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi'

Fuarda sergilenen bir diğer proje ise manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi oldu. Öğrenciler tarafından geliştirilen sistemin özellikle otonom ve elektrikli araç teknolojilerine katkı sağlaması hedefleniyor. Projeyi tanıtan öğrenci İbrahim Yücel, 'Projemizin amacı otonom sektöründe daha ileri bir çağa geçilmesini sağlamaktır. Elektrikli araçlarda farklılık oluşturacak bir sistem geliştirdik. Projemizin adı 'Manyetik alan ile çalışan temassız fren sistemi'dir. Araç hareket halindeyken kendi enerjisini kendi üretiyor. Mıknatıslarla bakır bobinlerin etkileşimi sonucu oluşan elektrik depolanıyor. Fren yapılacağı zaman depolanan enerji kısa devre çubuklarına aktarılıyor ve araç fren yapıyor. Sistem suda ve çamurda da çalışabiliyor. Otonom sektöründe başarılı olacağını düşünüyoruz' diye konuştu.

Bilim fuarında öğrencilerin çevre, enerji ve teknoloji alanlarında geliştirdiği projeler ziyaretçiler tarafından ilgiyle incelendi.

Antalya'da düzenlenen 18. Uluslararası MEB Robot Yarışması'nda Atakum Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin 'armATA-1' takımı geliştirdiği endüstriyel robot kol projesiyle Türkiye birincisi oldu. Aynı kategoride yarışan ve çevreci robot yapan 'armATA-2' takımı ise Türkiye ikinciliğini elde ederek çifte başarı yaşattı.

Türkiye birincisi olan 'armATA-1' takımında danışman öğretmen Mahmut Katırcıoğlu, öğrenciler Rahmi Güveli ve Ahmet Selim Kırmacı yer aldı. Türkiye ikincisi olan 'armATA-2' takımında ise danışmanlığını yine Mahmut Katırcıoğlu'nun yaptığı ekipte Rahmi Güveli ile Ali Esat Çakıroğlu bulundu.

Birincilik elde eden takımın geliştirdiği robot kol sistemi, yarışma parkurundaki farklı renk ve çaplara sahip küpleri görüntü işleme teknolojisi kullanarak algılıyor ve uygun kutulara ayrıştırıyor. Yaklaşık 5-6 aylık çalışma sonucunda geliştirilen proje; yazılımı, görüntü işleme sistemi ve donanımıyla tamamen öğrenciler tarafından üretildi. Öğrenciler, projeyi ilerleyen süreçte endüstriyel kullanım alanlarına uygun şekilde daha profesyonel seviyeye taşımayı hedefliyor.

'Öğrencilerimiz savunma sanayii alanında iş imkanı da bulabiliyor'

Başarılı ekiplerin danışman öğretmeni Mahmut Katırcıoğlu, elde edilen derecelerin uzun soluklu çalışmaların sonucu olduğunu söyledi. Geçen yıldan itibaren yarışmalara hazırlandıklarını ifade eden Katırcıoğlu, 'Geçen sene küçük bir talihsizlik yaşamış ve dereceye girememiştik. Çalışmalarımızı sürdürdük. Bu yıl iki robotla katıldığımız yarışmada Türkiye birinciliği ve Türkiye ikinciliği elde ettik. Öğrencilerimizin çok büyük emeği var. Programlama, donanım ve görüntü işleme çalışmalarını öğrencilerimiz gerçekleştirdi. Meslek lisesi olarak güçlü atölye altyapımız bulunuyor. Meraklı öğrencilerimizi teknolojiyle buluşturduğumuzda başarı kendiliğinden geliyor. Bu yarışmalar sayesinde mezun öğrencilerimiz savunma sanayii alanında iş imkanı da bulabiliyor' dedi.

Öğrenci Rahmi Güveli ise geliştirdikleri robotun endüstriyel alanda kullanılabilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek, 'Yaklaşık 5-6 aylık çalışma sonucunda bu robotu yaptık. Yarışmada 9 kare alan ve 8 küp bulunuyor. Robotumuz küpleri renklerine ve çaplarına göre ayrıştırarak ilgili kutulara yerleştiriyor. İleride bu sistemi daha profesyonel seviyeye ulaştırmak ve geliştirmek istiyoruz' diye konuştu.

'Video aşamasına kalmayı da başardılar'

Öte yandan okulun teknoloji alanındaki başarıları robot yarışmalarıyla da sınırlı kalmadı. TEKNOFEST Liseler Arası İHA Yarışması kapsamında Sabit Kanat kategorisinde yarışan 'ATAwings-V' takımı video değerlendirme aşamasına başarıyla geçti. Danışmanlığını Mahmut Katırcıoğlu'nun yaptığı takımın kaptanlığını Muhammet Kaan Uzun üstlenirken, takımda Rahmi Güveli, Beytullah Arslan, Ahmet Buğra Uzun ve Kadir Kaan Karaman yer aldı.

Döner Kanat (Dron) kategorisinde yarışan 'OTTONOM' takımı da video aşamasına kalma başarısı gösterdi. Danışman öğretmen Emrah Yüksel liderliğindeki takımın kaptanlığını Enes Nacak yaparken ekipte Arif Enes Danacı, Yusuf Zahid Buruk, Kazım Yılmaz, Yusuf Mirza Kansız ve Ali Esat Çakıroğlu görev aldı.

Atakum MTAL öğrencilerinin elde ettiği başarıların, mesleki eğitimde teknoloji odaklı çalışmaların önemini bir kez daha ortaya koyduğu belirtildi.