Bir döneme damgasını vuran ve 9 farklı ülkenin konsolosluk açmasına neden olan Samsun Limanı'nın tarihi önemi, Samsun Müzesi'nde gözler önüne seriliyor.
Buharlı gemilerin gelmesiyle birlikte tarihi bir önem kazanan Samsun Limanı, böylece küçük bir liman olmaktan çıkıp 19. yüzyılda Osmanlı ticaretinin yıldızı oldu. Dönemin birçok ülkesi, tütün, tahıl, kereste ve sülük ticaretinin yanı sıra iç bölgelerden gelen ham maddelerin ihracatını kendi ülkelerine yönlendirmek için Trabzon Limanı yerine Samsun Limanı'nı tercih etti. Bu durum Samsun Müzesi'nde belgeleriyle birlikte sergileniyor.
Samsun Müzesi'nde, Samsun Limanı'nın önemi bölümünde çeşitli görsel ve belgelerin yanı sıra şu ifadelere de yer veriliyor: '19. yüzyılda Güney Karadeniz limanlarının gelişimi, Karadeniz'in uluslararası ticarete açılması ve Osmanlı Devleti'nin ticari anlaşmaları sayesinde dünya pazarlarına entegrasyonlarının bir sonucuydu. 1830'lu yılların sonlarına doğru buharlı gemilerin bu limanları ziyareti, ithalat ve ihracat oranlarını artırarak bu liman şehirlerini önemli bir büyüme sürecine itti. Bu kapsamda, 19. yüzyılın başlarında Karadeniz'in en önemli limanı olan Trabzon'un yanı sıra küçük bir liman şehri olan Samsun, 1840'lı yıllardan itibaren öne çıktı. Trabzon, İran transit ticareti ile öne çıkarken Samsun, Canik Sancağı'nın yüksek üretim potansiyeline sahip ürünleri için bir ihraç kapısı haline geldi. Buharlı gemilerin gelmesi, bölge ticaretini canlandırdı ve özellikle ulaşım ve nakliye için önemli bir itici güç oldu. Samsun, aynı zamanda tarım ürünleri ihracatı için cazip hale getiren düzenlemelerin de etkisiyle önemini artırdı ve Kırım Savaşı sırasında müttefik ordular için bir tedarik merkezi haline geldi. Şehirdeki yabancı konsolosluklar da Samsun'un uluslararası ticaretteki rolünü yansıttı. İngiltere'nin ilk konsolosluğunu açmasının ardından diğer Avrupalı ülkeler de Samsun'da konsolosluklar kurdu.'
Öte yandan, tarihi kaynaklar ve belgelerde de yer aldığı gibi o dönemde ticaretin merkezi konumuna gelen Samsun'da İngiltere'den sonra Fransa, Rusya, İran, Avusturya, İtalya, Yunanistan, İsveç ve Norveç de konsolosluk açtı. Ayrıca yüzyıllar önce konsolosluk olarak kullanılan binaların bazıları hâlâ bugün farklı kurumlar tarafından kullanılıyor.