Doğal ve yöresel ürünleriyle öne çıkan Trabzon’da gastronomi turizmine ilgi giderek artıyor. “Gelenekten Geleceğe Trabzon Mutfağı” adlı eserin yazarı Doç. Dr. Mehmet Akif Şen’in eşliğinde gastronomi turuna katılan turistler, kokulu üzüm bağlarından 100 yıllık su değirmenine uzanan rotada Trabzon mutfağının geleneksel üretim kültürünü deneyimledi.
Kültürel ve tarihi zenginliklerinin yanı sıra kendine özgü mutfak kültürüyle de öne çıkan Trabzon’da gastronomi turizmi yeni bir deneyim alanı olarak ilgi görmeye başladı. UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı 2027 Gastronomi Şehri’ne aday olan Trabzon’un yöresel lezzetlerini ve sağlıklı beslenme kültürünü keşfetmek isteyen turistler, düzenlenen gastronomi turlarıyla Karadeniz mutfağının üretim geleneklerini yerinde deneyimliyor.
Etnicha Tur tarafından ilk kez deneyim ve eğitim temasıyla düzenlenen gastronomi turuna farklı şehirlerden gelen turistler katıldı. Trabzon mutfağını keşfetmek üzere yola çıkan ziyaretçiler; kokulu üzüm pekmezi, fasulye turşusu, kuymak ve mısır ekmeği gibi yöreye özgü lezzetlerin geleneksel yöntemlerle hazırlanışını kırsaldaki üreticilerin yanında gözlemledi ve üretim süreçlerine dahil oldu.
ÜZÜMDEN PEKMEZE UZANAN GELENEKSEL YOLCULUK
Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından basımı gerçekleştirilen “Gelenekten Geleceğe Trabzon Mutfağı” adlı eseriyle Cumhurbaşkanlığı TÜBA ödülüne layık görülen Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Akif Şen’in eşlik ettiği gastronomi turunun ilk duraklarından biri Akçaabat oldu. İlçenin yerel üreticilerinden Fatma Köşeli ve ailesinin konuğu olan turistler, Trabzon’a özgü ve “İsabella üzümü” olarak da bilinen kokulu üzümün bağlardan toplanmasından pekmeze dönüşmesine kadar geçen süreci deneyimledi.
Asmalardan özenle topladıkları üzümlerin suyunu çıkaran ziyaretçiler, elde edilen üzüm suyunu odun ateşiyle harlanan kazana taşıdı. Turistler, geleneksel yöntemlerle üzümün pekmeze dönüşmesini sağlayan zahmetli üretim sürecini uygulamalı olarak öğrendi.
FASULYE TURŞUSUNUN İNCELİKLERİNİ YAPARAK ÖĞRENDİLER
Gastronomi turunun devamında kafile, Trabzon’un organik ve yöresel lezzetlerini tatma fırsatı buldu. Akçaabat zeytini, pirinçli otlu börek, çürek, zilitkar, kaygana ve patlıcan tavası gibi yöresel kahvaltılıkların tadına bakan turistler, aynı zamanda fasulye bahçesinden toplanan güz fasulyelerinden turşu yapımının inceliklerini öğrendi.
ASIRLIK DEĞİRMENDE ÖĞÜTÜLEN MISIRLA KUYMAK YAPTILAR
Kırsal yaşamı ve geleneksel üretim kültürünü yakından tanıma fırsatı bulan ziyaretçiler, turun son gününde ise Yomra ilçesinde yaşayan Mehmet ve Memnune Sevinç çiftinin evine konuk oldu. 100 yıllık tarihi su değirmeninde mısır öğüten turistler, geleneksel üretim sürecinin ardından elde ettikleri mısır unuyla kuymak yapmayı da öğrendi. Trabzon’un yöresel mutfak kültürünü yalnızca tatmakla kalmayıp üretim süreçlerine de katılan ziyaretçiler, kırsal yaşamla iç içe geçen gastronomi turunun ardından kentten ayrıldı.
Trabzon mutfağının geleneksel üretim yöntemlerini, yöresel ürünlerini ve kırsal yaşam kültürünü bir araya getiren gastronomi turlarının, kentin geleneksel mutfak kültürüne yönelik ilgisini artıran yeni deneyim alanlarından biri olması hedefleniyor.
DOÇ. DR. ŞEN: GASTRONOMİ TURİZMİNİN TEMELİ DENEYİM
Gezi boyunca turistleri geleneksel Trabzon mutfağı hakkında bilgilendiren ‘Gelenekten Geleceğe Trabzon Mutfağı’ eserinin yazarı Doç. Dr. Mehmet Akif Şen, Trabzon mutfağının tanınırlığının artmasıyla gastronomi turizmine yönelik ilginin de güçlendiğini belirtti. UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı Gastronomi Şehri adaylığı sürecinde önemli adımlar atılan kentte, gastronominin temel amaç olduğu ilk turun düzenlendiğini ifade eden Şen, “Daha önce Trabzon’a gelen turistlerin yeme içmeyle alakalı etkinlikleri vardı ancak yeme içme burada bir amaç değildi. Şu anki turizm çeşidinde ise gastronomi turizminin kendisi amaç olarak öne çıkıyor.” dedi. Tur kapsamında ziyaretçilerin kokulu üzümü dalından topladığını, pekmez ve turşu üretimine katıldığını aktaran Şen, “Biz buna deneyimleme diyoruz; deneyerek turizmin içerisinde bulunacaklar ve gastronominin temeli aslında bu” ifadelerini kullandı. Şen, bu organizasyonun Trabzon’un gastronomi kenti olma yolunda önemli bir adım olduğunu da ekledi.
TURİSTLER, TRABZON’UN MUTFAK KÜLTÜRÜNÜ TANIMAK İSTİYOR
Tur organizasyonunu gerçekleştiren Kübra Hacıhasanoğlu ise bu konseptin Trabzon’da ilk kez uygulandığını belirterek, az sayıda katılımcıyla gerçekleştirilen butik turların, kentin tarihi ve kültürel noktalarını gezmenin ötesinde mutfak kültürünü yakından tanımayı amaçladığını söyledi. Hacıhasanoğlu, gastronomi turuna katılan misafirlerin yöresel lezzetleri yalnızca tatmak yerine üretim süreçlerine dahil olarak öğrenmelerini ve Trabzon mutfağını yerinde tanımalarını hedeflediklerini ifade etti. Hacıhasanoğlu, bu kapsamda ilk kez düzenlenen gastronomi turunun ardından mutfak kültürünü merkeze alan butik turların farklı içeriklerle sürdüreceklerini kaydetti.
“HEM YAPTIK, HEM YEDİK, ÇOK GÜZEL DENEYİMLER YAŞADIK”
Tur için İstanbul’dan gelen Melek Akbaş Üreten, üç gün boyunca Trabzon’un yöresel ürünlerini yerel üreticilerle birlikte hazırladıklarını belirterek, kokulu üzümden pekmez yaptıklarını, fasulye toplayıp turşu kurduklarını ve su değirmeninde mısır öğüttüklerini söyledi. Üreten, “Yöresel ürünlerin yerinde nasıl yapıldığına dair bölgede yaşayan yerel halkla birlikte çok güzel deneyimler yaşadık” diyerek, gastronomi turlarının küçük üreticileri desteklemesi ve yerel kültürü yerinde deneyimleme imkânı sunması gerektiğini ifade etti.
“PEKMEZ YAPMAK MEŞAKKATLİ VE SABIR İSTEYEN BİR İŞ”
Gastronomi turuna katılan Armağan Üreten ise, sofralarda tüketilen yöresel ürünlerin ne kadar emek ve sabırla üretildiğini yerinde gördüklerini belirterek, hayatında ilk kez tattığı kokulu üzümün lezzetine hayran kaldığını söyledi. Özellikle pekmez yapımındaki emeğe dikkat çeken Üreten, “Gerçekten meşakkatli ve sabır isteyen bir iş. Üzümleri toplayıp ayıklamak, suyunu çıkarıp posasını ayıklamak, dev kazanda pişirmek. Bu kadar zor olduğunu bilmiyordum. Sofralarımıza gelen ürünlerin kıymetini bilmeliyiz” dedi. Üreten ayrıca, gastronomi turizminin yerel halkla ve kırsal kesimle birlikte gerçekleştirilmesinin deneyimi daha anlamlı hale getirdiğini kaydetti.
